آخرین تغییرات قوانین مطالبه و به اجرا گذاشتن مهریه

خلاصه و چکیده ی مطلب

تا اواسط سال ۱۳۹۸ خورشیدی (اواخر ۲۰۱۹ میلادی) و تا قبل از شروع به کار رئیس جدید قوه قضاییه، مطابق قانون دو راه برای مطالبه و اجرای مهریه وجود داشت؛ اما حدوداً از همان تاریخ و شروع کار رئیس جدید قوه قضاییه و اوایل سال ۲۰۲۰ میلادی به موجب یک دستور العمل و بخشنامه اجرای قوانین و مقررات عمومی محدود شده و مراحل اجرای مهریه دستخوش تحولاتی شد به طوری که  متقاضی دریافت مهریه ضرورتاً اول باید به اداره اجرای ثبت مراجعه می نمود و پس از آن در صورت عدم موفقیت در معرفی مال امکان مراجعه به دادگاه خانواده و تقدیم دادخواست مطالبه مهریه وجود داشت. صرف نظر از درستی یا نادرستی این تصمیم چیزی که نگران کننده بود تصمیم یک شخص یا نهاد و محدود نمودن قانون با اعمال سلیقه بود! چرا که در هر حال وجود قانون بد و حکومت قانون بهتر از بی قانونی است. در نهایت آن دستور العمل در اردیبهشت ماه ۱۴۰۳ و به موجب قانون برنامه ی هفتم توسعه لغو گردید و درحال حاضر مانند گذشته متقاضی مهریه حق خواهد داشت که حسب تشخیص خود از ابتدا به هریک از دادگاه خانواده یا اداره ی اجرای ثبت مراجعه نماید.

مطالبه مهریه – شرایط و مدارک توقیف اموال برای اجرای مهریه

راه های مطالبه مهریه

۱- اجرای مهریه از طریق اداره اجرای ثبت

از آنجا که سند ازدواج یک سند رسمی است، زنان می توانند از طریق اجرای مفاد سند رسمی ازدواج نیز برای رسیدن به مهریه خود اقدام نموده و آن را به اجرا بگذارند.

ضمن اینکه اقدام از طریق اجرای ثبت اسناد رسمی مزایایی دارد که با انتخاب این روش می توان از آن بهره مند شد. از جمله کوتاه شدن روند رسیدگی.

کمتر شدن هزینه دادرسی زیرا در روند رسیدگی در محاکم دادگستری دو هزینه باید پرداخت گردد یکی بابت دادرسی و دیگری از باب اجرا ولی در صورت اقدام از طریق اجرای ثبت اسناد رسمی فقط حق الاجرا پرداخت می گردد.

علاوه بر این ها در صورت اقدام از طریق اجرای ثبت امکان ممنوع الخروج کردن زوج وجود دارد. امکانی که در روند رسیدگی در محاکم دادگستری پیش بینی نشده است.

مشخص است که زوج و زوجه بعد از انعقاد عقد آن را در دفترخانه ازدواجی ثبت کرده اند. درخواست صدور اجرائیه (که الزاما باید کتبی) باشد نیز توسط زوجه (وکیل یا قیم او حسب مورد) از همان دفترخانه به عمل خواهد آمد. این تقاضا باید در قالب فرم های مخصوصی که محتویات مربوط به خود را دارند انجام گیرد.

نکته مهم – در حال و مطابق قوانین فعلی (سال ۱۳۹۹ شمسی و ۲۰۲۰ میلادی) جهت مطالبه مهریه ضرورتاً باید قبل از هر اقدامی به اداره اجرای ثبت مراجعه نمود.

محتویات فرم های درخواست صدور اجراییه مهریه

1- نام و نام خانوادگی، شماره شناسنامه، محل صدور، نام پدر، تاریخ تولد، کد ملی، محل اقامت درخواست کننده اجرائیه یا نماینده قانونی او.

2- نام و نام خانوادگی، شماره شناسنامه، محل صدور، نام پدر، تاریخ تولد، کد ملی، محل اقامت متعهد.

3- موضوعی که اجرای آن تقاضا شده است

4- شماره و تاریخ مستند درخواست صدور اجرائیه.

از آنجا که درخواست صدور اجرائیه از طریق اجرای ثبت اسناد رسمی صورت می گیرد و نه محاکم دادگستری، قانونگذار با اعمال شرایط و مقررات لازم سخت گیری هایی در این زمینه مبذول داشته است که سر دفتران باید با احراز شرایط زیر در مورد امکان صدور اجرائیه تحقیقات لازم را به عمل آورند:

شرایط صدور اجراییه از طریق اجرای ثبت

الف- مطالبه مهریه به موجب سند رسمی باشد.

ب- منجز بودن مهریه و تعهدات

پ- مهریه و اجرای تهعد موجل نباشد (یعنی پرداخت مهریه منوط به رسیدن زمان مشخص شده ای نباشد).

اقدامات سردفتر پس از احراز شرایط 

همان گونه که در مورد مطرح شدن دعوی در محاکم دادگستری، آنها موظف به بررسی صلاحیت خود در باب موضوع مطرح شده هستند، سردفتر نیز موظف به احراز صلاحیت خود و مدارک شناسایی درخواست کننده می باشد و پس از احراز این مقدمات موظف است اقدمات زیر را انجام دهد:

1- سردفتر رونوشت سند را در برگ های ویژه ظرف ۲۴ ساعت با خط خوانا در سه نسخه تهیه کرده و موضوعی را که باید اجرا شود در محل مخصوص آن نوشته، ظرف ۴۸ ساعت از تاریخ وصول تقاضا برگ های اجرائیه را امضاء کرده و به مهر ویژه (اجرا شود) رسانده و برای اجرا نزد مسوول اجرای ثبت می فرستد و رسید دریافت می کند.

2- سردفتر ازدواج مکلف است پس از صدور اجرائیه مراتب را به آخرین نشانی زوج از طریق پست سفارشی به او اطلاع داده و برگ های اجرائیه را به ضمیمه قبض پست به او اطلاع دهد.

پس از طی این مراحل مامور اجرا، اجرائیه را به زوج ابلاغ می نماید و از تاریخ این ابلاغ زوج باید ظرف ۱۰ روز مهریه را بپردازد یا ترتیب پرداخت مهریه را بدهد یا به معرفی مالی بپردازد که از طریق آن اجرای سند امکان پذیر شود

زوجه می تواند برای اطمینان از رسیدن به طلب خود، تقاضای تامین طلب خود از اموال زوجه را بنماید. در این صورت اجرای ثبت اسناد رسمی همچون محاکم دادگستری معادل طلب زوجه از اموال زوج بازداشت می کند تا مانع از نقل و انتقال آن توسط زوج شود. اگر زوج در مهلت قانونی تعیین شده اقدام به پرداخت مهریه ننماید، مهریه زوجه که بر ذمه مرد است از طریق فروش اموال بازداشتی زوج از طریق مزایده وصول می شود.

۲- مطالبه مهریه در دادگاه خانواده

پس از مراجعه به اداره اجرای ثبت و عدم امکان معرفی مال و توقیف آن از سوی طلبکار (زوجه) میتوان به دادگاه خانواده برای مطالبه مراجعه نمود.

طبق بند ۶ ماده ۴ قانون حمایت خانواده ، رسیدگی به دعوای مهریه در صلاحیت دادگاه خانواده است و با توجه به اینکه مهریه منقول باشد یا غیر منقول، صلاحیت محلی دادگاه تغییر خواهد کرد.

طبق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده، ” هرگاه مهریه در زمان وقوع عقد تا یکصد و ده سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن باشد، وصول آن مشمول مقررات ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی است که طبق این ماده،  مرجع اجرا  کننده رای اعم از قسمت اجرا ی دادگاه صادر کننده اجرائیه یا مجری نیابت مکلف است به تقاضای محکوم له از طرق پیش بینی شده در این قانون و به هر نحو که قانونا ممکن باشد نسبت به شناسایی و توقیف به میزان محکوم به اقدام نماید.

در مواردی که محکوم به عین معین باشد و محکوم له شناسایی و تحویل آن را تقاضا کرده باشد، مرجع اجرا کننده رای مکلف به شناسایی و توقیف آن مال است” در خصوص مازاد فقط ملائت زوج ملاک اعتبار است “بنابراین بر اساس قانون جدید حمایت خانواده ضمانت اجرای حبس برای پرداخت دین مالی در مورد مهریه تا سقف یکصد و ده سکه بهار آزادی یا معادل آن اجرا خواهد شد.

طبق ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی،” اگر استیفای محکوم به  از طرق مذکور در این قانون ممکن نگردد، محکوم علیه به تقاضای محکوم له تا زمان اجرای حکم یا پذیرفته شدن ادعای اعسار او یا جلب رضایت محکوم له حبس می شود ” نسبت به مازاد قانونگذار اثبات ملائت زوج را شرط مطالبه مهریه از سوی زوجه قرار داده است. 

جهت ارتباط با وکیل با تجربه مهریه و دعاوی خانواده کلیک کنید  – 88019243