در قوانین ایران در برخی موارد بعضی از افراد ملزم به انفاق شده اند. این الزام در دو مورد دیده می شود. الزام به انفاق به برخی اقارب (اقارب نسبی در خط عمودی اعم از صعودی یا نزولی) که ضرورت الزام به آن رفع ضروریات زندگی اقارب است. البته لازم به ذکر است این الزام در صورت وجود شرایطی ایجاد می شود از جمله اینکه کسی مستحق نفقه است که ندار بوده و نتواند به وسیله اشتغال به شغلی وسائل معیشت خود را فراهم سازد و کسی نیز ملزم به انفاق است که متمکن از دادن نفقه باشد یعنی بتواند نفقه بدهد بدون اینکه از این حیث در وضع معیشت خود دچار مضیغه گردد. برای تشخیص تمکن باید کلیه تعهدات و وضع زندگانی شخصی او در جامعه در نظر گرفته شود.
اطلاع از شرایط تحقق جرم ترک انفاق
فرق ترک انفاق و مطالبه نفقه
- در روابط زناشویی؛ در عقد دائم نفقه زن بر عهده شوهر است که ضرورت الزام به آن حفظ و بقای کیان خانواده می باشد. در اهمیت الزام به این تکلیف قانونی، قانونگذار قانون مجازات اسلامی به جرم انگاری ترک انفاق پرداخته است.
- به موجب ماده ۶۴۲ قانون مجازات اسلامی هرکس با داشتن استطاعت مالی، نفقه زن خود را در صورت تمکین ندهد یا از تادیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه امتناع نماید، دادگاه او را از سه ماه و یک روز تا پنج ماه حبس محکوم می نماید.
- بنابر ماده ۶۴۲ قانون مجازات اسلامی نه تنها عدم پرداخت نفقه زوجه جرم انگاری شده، عدم تادیه نفقه سایر اشخاص واجب النفقه نیز جرم انگاری شده است.
- با توجه به جرم انگاری شدن ترک انفاق در صورت طرح دعوی در این زمینه، واجب النفقه باید دعوای خود را در دادسرای محل وقوع جرم که دادسرای نزدیک به محلی است که ترک انفاق در آن صورت گرفته با تنظیم شکوائیه ای اقامه نماید. بعد از تکمیل تحقیقات توسط دادسرا، پرونده با صدور کیفرخواست به دادگاه ارجاع داده می شود و دادگاه مکلف به رسیدگی و صدور حکم است.
- علاوه بر جرم بودن ترک انفاق و طرح شکایت در این زمینه، زوجه می تواند با استناد به موادی از قانون مدنی از جمله ماده ۱۱۰۶ که بیان می دارد در عقد دائم نفقه بر عهده شوهر است، اگر زن از ادای وظایف زوجیت امتناع نکرده باشد می تواند بر اساس بند ۷ ماده ۴ قانون حمایت خانواده، به دادگاه خانواده مراجعه کرده و با طرح دعوای حقوقی خواهان مطالبه نفقه خود باشد.
- با استناد به ماده ۴۷ قانون حمایت خانواده که بیان می دارد “دادگاه در صورت درخواست زن یا سایر اشخاص واجب النفقه، میزان و ترتیب پرداخت نفقه آنان را معین می کند” می توان اظهار داشت علاوه بر زوجه سایر اشخاص واجب النفقه نیز می توانند در قالب طرح دعوای حقوقی و تنظیم دادخواست در دادگاه خانواده، خواهان مطالبه نفقه خود شوند.
- نکته مهم دیگر اینکه دعاوی و مفاهیم نفقه، تمکین، نشوز و ترک انفاق(کیفری) در یکدیگر تاثیر داشته و وجود یا عدم هر یک میتواند، بر دیگری تاثیر داشته باشد.در مورد تاثیر این مفاهیم و عناوین در قانون مستقیم و صریح صحبتی نشده ولی در عمل نفقه تمکین نشوز و ترک کاملا بر هم مرتبط و موثر هستند.
راه های تماس و مشاوره با وکیل برای شکایت کیفری ترک انفاق و مطالبه نفقه